Ruimte voor Meegroeien met zeespiegelstijging

De zeespiegel stijgt en onze vertrouwde manieren van beschermen tegen het water tonen steeds vaker hun beperkingen. Daarmee groeit de behoefte aan een nieuwe kijk op omgaan met zeespiegelstijging: samenwerken met de natuur, en met de mensen die in de delta wonen en werken. Het nieuwe boek ‘Ruimte voor Meegroeien met zeespiegelstijging’ bundelt wetenschap, persoonlijke ervaringen, essays en artistieke bijdragen en biedt zo een nieuw kompas voor de toekomst. De bundel verschijnt op vrijdag 30 oktober.

Centraal staat de samenwerking met de natuurlijke processen die ons landschap al duizenden jaren vormen. Aanleiding voor de bundel was het Kennisprogramma Zeespiegelstijging (2019-2026). In 2025 werd ‘Meegroeien’ toegevoegd aan dit programma als nieuwe strategie naast de eerder uitgewerkte strategieën (Meebewegen, Beschermen en Zeewaarts).

Deze bundel doet een poging om de wereld te veranderen. Of eigenlijk: we beginnen met een klein stukje ervan, namelijk het Rijn-Maas-Schelde-estuarium. Daar zijn de gevolgen van onze keuzes misschien wel scherper zichtbaar dan waar ook. Dit boek bevat een verscheidenheid aan stemmen. Een zwerm van ideeën, ervaringen, vragen, observaties en verbeeldingen die elkaar ontmoeten bij één centrale gedachte: hoe kunnen we leren meegroeien met een veranderende wereld? 

Het idee voor deze bundel ontstond tijdens de Meegroeidag die op 21 november 2025 werd georganiseerd in Middelburg. Slechts een week eerder was tijdens het Nationaal Deltacongres in Breda het rapport Meegroeien met Zeespiegelstijging gepresenteerd, waarin naast de perspectieven Zeewaarts, Beschermen en Meebewegen een vierde werd gepresenteerd: Meegroeien. Een manier van omgaan met verandering die de natuur als uitgangspunt neemt. Die geworteld is in jaren van onderzoek en praktijkervaringen. En die een andere kijk heeft op de relatie tussen mens, natuur, techniek, water en landschap.

Co Verdaas Deltacommissaris schrijft in het voorwoord: "Deze essaybundel laat zien dat meegroeien perspectief kan bieden. De diepgaande essays en reflecties geven een frisse blik op hoe we natuurlijke processen kunnen benutten om onze waterveiligheid te versterken en onze deltanatuur te herstellen. Ze tonen aan dat waterveiligheid, leefbaarheid en natuurherstel hand in hand kunnen gaan. Voor de toekomst ligt de kracht in het combineren van onze drie verschillende strategieën: de techniek, de natuurlijke dynamiek benutten en het landgebruik aanpassen. Keuzes moeten we afwegen op nationale schaal, rekening houdend met klimaatverandering, regionale verschillen, ruimtelijk-economische ontwikkelingen en het ecosysteem. Weloverwogen keuzes vragen om een breed perspectief. We kunnen niet te lang wachten: ruimtelijk-economische ontwikkelingen gaan door, met of zonder kompas."

Dit boek is financieel mogelijk gemaakt door: NIOZ, Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee, ARK Rewilding Nederland en Delta Climate Center. 

Mede-mogelijkmakers: NL2120, Wereld Natuur Fonds Nederland, Wageningen Marine Research.